1. انجام مطالعات خاکشناسی و طبقه بندی اراضی با اهداف زیر:
• تهيه نقشه های خاک و شناسايي خصوصيات انواع خاک ها و تغییرات آنها در مناطق جغرافيايي.
• شناسايي نوع و چگونگي تاثير عوامل خاک سازی در فرآيند هاي تشکيل خاک ها از مواد مادري.
• رده بندي خاک ها در واحد تفکيکي نقشه هاي خاک
• شناسائي و طبقهبندي خاك اراضي كشاورزي
• خاکشناسی اراضی تحت پوشش ايستگاههاي تحقيقات كشاورزي در کشور
• مطالعات مکان يابی اراضی شيبدار به منظور توسعه کشت باغات در استان های کشور
• انجام تحقيقات در زمينه مديريت اراضی کشاورزی متناسب با خصوصيات سری های خاک
• بررسی ابعاد و پراکنش جغرافيائی تغييرات بی رويه در کاربری اراضي كشاورزي
• افزايش كيفيت مطالعات صحرائي خاک شناسی و استفاده از روش ها و تجهيزات نوين برای تهيه نقشه خاک
2. نظارت فني بر اجراي پروژه هاي خاک شناسي انجام شده توسط مهندسين مشاور به منظور هماهنگ کردن مطالعات خاک و تهيه بانک اطلاعات خاک ها.
3. تهيه مقالات علمي بر اساس نتايج حاصل از مطالعات انجام شده به منظور استفاده كاربردي از دستاوردهاي تحقيقاتي.
4. به روز كردن بخشي از اطلاعات مطالعات خاكشناسي سابق كه تغيير پذيري آنها در طول زمان اجتناب ناپذير است.
5. رقومي سازي نقشه هاي خاک شناسی به منظور تامین نیاز کاربران این نوع مطالعات و ايجاد بانک اطلاعات خاک های کشور.
6. بكار گيري روش هاي نوين و تاكيد بر استفاده از تكنيكهاي جديد نظير سنجش از دور، سامانه هاي اطلاعات جغرافيايي و زمين آمار در مطالعات خاكشناسي و تناسب اراضی و همچنين آموزش هاي لازم در اين زمينه ها.
7. تعیین روشهای استاندارد ارزیابی تناسب اراضی برای تناسب اراضی در کشاورزی و منابع طبیعی با توجه به مشخصات خاک، عوارض طبیعی و شرایط اقلیمی، اقتصادی، اجتماعی و غیره
8. مطالعه و تهیه نقشه های قابلیت استعداد و تناسب اراضی در سطوح ملی و منطقه ای در مقیاس های مختلف با استفاده از نتایج مطالعات خاک، کشاورزی، اقلیم، عوارض طبیعی، پوشش گیاهی، اطلاعات اقتصادی و اجتماعی و غیره
9. تهیه روشهای استاندارد و ضوابط تفسیر مطالعات خاک در امور فنی و مهندسی
مطالعات خاكشناسي و طبقه بندي اراضي در ایران عملاً با انجام یک پروژه مطالعاتی در استان خوزستان بوسيله گروه خاكشناسي مستقر در بنگاه مستقل آبياري وابسته به وزارت كشاورزي وقت به منظور تعيين قابليت اراضي براي آبياري به عنوان پیش نیاز طرح توسعه زراعت آبي در سال 1332 آغاز گرديد. از آن زمان تا سال 1342 گروه های خاک شناسی به همراه ساير گروه هاي مطالعاتي شامل اکيپ هاي مطالعات آب هاي سطحي و زيرزميني اقدام به انجام مطالعات ميداني خاک شناسی و تهیه نقشههاي خاك و طبقهبندي اراضي در مناطق مورد مطالعه نمودند.
در سال 1343 با تشكيل وزارت آب و برق، موسسه خاكشناسي به وزارت كشاورزي منتقل گرديد ولي كماكان با عقد موافقت نامه نسبت به انجام مطالعات خاكشناسي و طبقه بندي اراضي در اراضي تحت طرح هاي توسعه كشاورزي و آبياري اقدام مينمود. در اين مدت علاوه بر انجام مطالعات منطقه اي خاكشناسي و طبقه بندي، اولين نقشههاي خاك و استعداد اراضي كشور نيز با كمك کازشناسان سازمان خواربار جهاني با مقياس 000, 2500 :1 به صورت رنگي چاپ و به ضميمه كتاب خاكهاي ايران به زبان انگليسي در سال 1964ميلادي تهيه و منتشر گردید، پس از آن برگردان فارسي كتاب مذكور تهيه و در سال 1349 چاپ گرديد.
در سال 1345 با ادغام موسسه خاكشناسي و اداره كل حاصلخيزي خاك، موسسه خاكشناسي و حاصلخيزي خاك تشكيل گرديد و با تشكيل بخش شناسائي، طبقه بندي و ارزيابي اراضي در موسسه مذكور كليه مطالعات فوق الذكر به همان كيفيت سابق ادامه يافت. علاوه بر انجام مطالعات قبلي، مطالعات ارزيابي اراضي نيز شروع گرديد و فعاليت عمده آن تهيه نقشه هاي ارزيابي منابع و قابليت اراضي با مقياس1:250000 بود. امروزه اين نقشه ها در سطوح استاني بصورت رنگي چاپ و منتشر شده است.
پس از تصويب قانون تشكيل سازمان تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي در سال 1354، موسسه خاكشناسي و حاصلخيزي خاك سابق به موسسه تحقيقات خاك و آب، تغيير نام يافته و به عنوان يكي از موسسات تحقيقاتي سازمان مذكور فعاليت خود را ادامه داد و تشكيلات تفصيلي آن در سال 1357 به تصويب هيأت امناء سازمان فوق رسيد. در تشكيلات جديد موسسه تحقيقات خاك و آب، مطالعات خاكشناسي و طبقه بندي خاک در بخش تحقيقات تشكيل، طبقه بندي و شناسائی خاك متمركز گرديد.
اکنون که بيش از نيم قرن از انجام مطالعات خاک شناسی و طبقه بندي اراضي در ايران مي گذرد، مطالعات خاک شناسی در سطح وسيعي از اراضي کشاورزي کشور در سطوح ملي، منطقه اي و محلي انجام شده است. حاصل اين مطالعات در سطوح منطقه اي و محلي، توليد نقشه هاي خاک و طبقه بندي اراضي براي بيش از 22 ميليون هكتار از اراضي دشتهاي کشاورزي كشور با دقت تفصيلي، نيمه تفصيلي و اجمالي است. علاوه بر آن در اين مطالعات در مناطق مبتلا به شوري، نقشه تفسيري شوري و قليائيت و در مطالعات تفصيلي، نقشه قابليت آبياري تهيه و منتشر شده است.
اين مطالعات، اطلاعات ذي قيمتي را در زمينه منابع و پتانسيل خاك ها برای كشاورزي و خصوصيات عمومي آنها براي كاربري هاي غيركشاورزي مرتبط با علوم منابع زميني فراهم كرده و در اختيار كاربران قرار مي دهد. هم اکنون نیز روش های نوین انجام مطالعات خاک شناسی شامل روش های ژئوپدولوژی و نقشه برداری رقومی خاک مبنای انجام مطالعات خاک شناسی در این بخش قرار گرفته است تا ضمن برآوردن نیاز جدید کاربران به اطلاعات و داده های پایه خاک، زمینه لازم را برای ایجاد تعاملات بین المللی در رابطه با نقشه های خاک در سطح ملی و بین المللی بیش از پیش فراهم آورد.
| ماموریت ها و الویت های بخش |
• مطالعات خاكشناسي به منظور تعيين پراكنش جغرافيايي و خصوصيات خاكهاي كشور.
• انجام مطالعات خاكشناسي با مقياس مورد نياز فاز اجرا (1:25,000) در اراضي كشاورزي براي تعيين خصوصيات، توان توليد و محدوديت خاكها.
• انجام مطالعات خاكشناسي و تهيه نقشه پايه به منظور جانمائي و كمك در بهينه سازي اجراي پروژهها و طرحهاي توسعهاي غير كشاورزي.
• مطالعه خاك ايستگاه هاي كشاورزي به عنوان بسترهاي تحقيقاتي.
• کاربرد تكنيكهاي جديد خاكشناسي به منظور بهبود كيفيت و ارتقاء مطالعات خاكشناسي از جمله RS و GIS .
• مطالعات مربوط به نقش خصوصيات مواد مادري در تشكيل و تكوين خاك ها.
• مطالعات مربوط به ارتباط موقعيت لندفرمها با خصوصيات خاك ها.
• مطالعات کاني شناسي و ميكرومورفولوژي به عنوان ابزاري براي شناسايي تركيب معدني خاك ها و فرايندهاي خاك زايي.
• راهكارهاي مناسب براي هماهنگی(Correlation) واحدهاي خاك مطالعه شده در دشت هاي كشاورزي كشور.
• نظارت فني بر كيفيت مطالعات خاكشناسي كه توسط بخش خصوصي و با نظارت موسسه تحقيقات خاك وآب انجام ميشود.
• اثرات تغيير كاربري بيرويه اراضي كشاورزي و نقش آن در به خطر انداختن امنيت غذايي كشور
بر اساس بخشنامههای شماره 254044/020/53 مورخ 1394/11/16 و شماره 220504/020/53 مورخ 1393/08/10 سازمان امور اراضی کشور، موسسه تحقیقات خاک و آب و بخشهای خاک و آب مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استانها به عنوان اولین مرجع رسمی تعیین قابلیت کشاورزی اراضی متقاضیان تغییر کاربری تعیین و این موضوع به کلیه سازمان جهاد کشاورزی مراکز استانها و شهرستانها ابلاغ شده است. در این رابطه این موسسه و بخشهای تحقیقات خاک و آب زیر مجموعه آن در مراکز تحقیقات استانها، همچون گذشته با بهره گیری از کارشناسان مجرب با تخصص شناسائی و طبقه بندی خاک، همواره در ارزیابی وضعیت قابلیت کشاورزی اراضی متقاضیان تغییر کاربری نقش کلیدی داشته اند. این دفتر از نشریه 205 تحقیقات خاک و آب تحت عنوان "Manual of Land Classification for Irrigation" (که ترجمه آن در قالب نشریه 766 منتشر شده است) به عنوان استاندارد فنی برای تعیین قابلیت کشاورزی یا غیر کشاورزی بودن اراضی بهره می برد.
در همین راستا کروکی دقیق زمین مورد درخواست توسط مرجع درخواست کننده به این دفتر ارایه و سپس کارشناسان بخش تحقیقات شناسایی خاک و ارزیابی اراضی با استفاده از آرشیو تصاویر ماهواره ای بررسی اولیه را انجام داده و سپس نقاط حفر پروفیل و نمونه برداری را با تلفیقی از روش های سنجش از دور و میدانی تعیین میکنند. سپس کارشناسان خاکشناسی با حضور در زمین مورد درخواست کار مطالعه و نمونه برداری از پروفیل ها را انجام داده و پس از تجزیه و تحلیل نمونه های خاک در آزمایشگاه نسبت به تعیین کلاس اراضی اقدام میشود و نتیجه مربوطه به ارگان درخواست کننده اعلام می شود.
آمار سالیانه تعداد پرونده های مورد بررسی در کل کشور توسط دفتر تعیین قابلیت کشاورزی اراضی در پنج سال اخیر